Матч орталығы
«Қазақстан құрамасына натурализация қажет»: ҚПЛ экс-легионері – жалақы мен бешбармаққа деген махаббат жайлы
18 қараша, 19:37

Фото: Самир Фазли
Солтүстік македониялық шабуылшы Самир Фазли 2021 және 2023 жылғы маусымдарда түркістандық «Тұран» сапында өнер көрсетіп, Қазақстан премьер-лигасында айтарлықтай із қалдырды. Чемпионат аясында форвард барлығы 31 кездесу өткізіп, алты рет мергендігімен көзге түсті және төрт нәтижелі пас берді.
ASnews.kz сайтына берген ауқымды сұхбатында Самир Фазли:
Қазақстанға көшуге не себеп болғанын және ҚПЛ клубтарының қаржылық тұрақтылығын қалай бағалайтынын айтты;
чемпионаттағы қарсы ойнау ең қиын болған қорғаушыны атады;
ұлттық құраманың прогресі мен сапалы натурализацияның қажеттілігі туралы ой бөлісті;
және елден кеткен соң қазақ асханасының қай тағамдарын сағынатынын жасырмады.
Еуропамен салыстыру және Қазақстан туралы әсерлер
– Мансабыңыздың басында Нидерланды мен Швейцарияда ойнадыңыз. Еуропаны басқа өңірлерге ауыстыруға не түрткі болды?
– Маған Еуропада бәрі ұнайтын, бірақ өзіме 30 жасқа келген соң әлемнің басқа түкпірлерінде де күш сынап көремін деп сөз бердім. Әрқашан жаңа өмірлік және футболдық тәжірибе жинағым келді. Қазақстан мені халқының шексіз қонақжайлылығы мен мейірімділігімен таңғалдырды – бұл ел жүрегімде мәңгі қалады.
– Егер ҚПЛ-ды өзіңіз өнер көрсеткен еуропалық чемпионаттармен салыстырсақ, айырмашылық қаншалықты үлкен?
– Әрине, Еуропадағы футбол дамудың мүлде басқа деңгейінде. Дегенмен, «Тұранға» келген сәттен бастап қазақстандық лиганың жыл сайын бәсекеге қабілетті бола түскенін көрдім. Мұндай өсу қарқынын бастапқыда мүлдем күтпеген едім.
«Тұранға» ауысу және жалақы
– «Тұран» нұсқасы қалай пайда болды және Қазақстанға алғашқы трансферіңіз қалай жүзеге асты?
– Ол кезде македониялық «Шкендияда» ойнайтынмын. Біз Түркияда оқу-жаттығу жиынын өткізіп жаттық, сол кезде сол жерде «Тұран» да болды. Антальяда жүрген жақсы танысым, футбол агенті маған осы нұсқаны қарастыруды ұсынды. Іштей: «Неге жағдайды өзгертіп, Македониядан Қазақстанға аттанбасқа?» деп ойладым.

– Клубтан кетуіңізге және кейін түркістандық командаға қайтып оралуыңызға не себеп болды?
– Ол кезде жас ойыншы емес едім, отбасыммен көбірек уақыт өткізу қажеттілігін қатты сеүндім, сондықтан Македонияға, үйге қайтуды жөн көрдім. Кейін бұл жобаға қайта оралуға мүмкіндік болып, «Тұранның» бұрынғы басшылығымен сөйлескенмін, бірақ клубтағы кадрлық өзгерістерден кейін байланыс үзілді. ҚПЛ-дың басқа командаларынан да нұсқалар болды, алайда ұсынылған шарттар мені қанағаттандырмады.
– Легионерлер үшін қаржы мәселесі маңызды екені жасырын емес. «Тұрандағы» жоғары жалақы туралы қауесеттер қаншалықты шындыққа жанасады?
– Шындығын айтайын: қаржылық мүддені жоққа шығару ақымақтық, Қазақстандағы жалақылар шынымен де жақсы. Әрине, төлемдер деңгейі нақты клубтың мәртебесіне байланысты – грандтар көбірек төлеуге дайын. Бұл ретте қазақстандық футболдың инфрақұрылым және жастарды жүйелі даярлау бағытында әлі де өсетін жері бар, алайда прогресс пен жеке инвесторлардың пайда болуы көзбен көрініп тұр.
– Қазақстандық клубтар македониялықтармен салыстырғанда қаржылық тұрғыдан қаншалықты тұрақты?
– Мұнда қазақстандық футбол сөзсіз ұтады. Иә, біздің отанымызда да жоғары жалақы төлей алатын жекелеген клубтар бар, бірақ ҚПЛ-да мұндай командалар әлдеқайда көп. Қаржылық тұрақтылық пен төлемдердің сенімділігі мұнда бірнеше есе жоғары, әсіресе «Тобыл», «Астана» немесе «Ақтөбе» сияқты грандтарға қарасаңыз.
ҚПЛ-дың қатал қорғаушылары мен жанкүйерлік мәдениет туралы
– Қазақстан чемпионатында қай қорғаушыға қарсы күресу ең қиын болды?
– Сөзсіз – ол кезде «Астанада» ойнаған Жарко Томашевич. Онымен әрбір жекпе-жек әуеде де, жерде де орасан зор күшті қажет етті, оны қапы қалдыру өте қиын еді. Ал жергілікті қорғаушылар туралы айтар болсақ, олардың стилі өте ұқсас: бәрі де бойлы, мықты, фактуралы. Оларға қарсы тұру оңай болған жоқ, бірақ өте қызықты еді.

– Қазақстандағы трибунадағы жанкүйерлік мәдениетін Еуропамен салыстырғанда қалай бағалайсыз?
– Негізінде, мұнда соған ұқсас атмосфера орныққан. Македонияда да, Қазақстанда да шынайы мықты жанкүйерлер базасы тек «Қайрат» немесе «Ақтөбе» сияқты топ-клубтарда ғана бар, ал мәртебесі төмен командалардың матчтарына көрермен әлдеқайда аз жиналады.
Қазақстан құрамасының прогресі және натурализация идеясы туралы
– Сіз Қазақстан құрамасын мұқият қадағалайсыз. Оның болашағы мен натурализация идеясы туралы не ойлайсыз?
– Команда соңғы бірнеше жылда үлкен ілгерілеушілік жасады. Мен құрама матчтарын жібермеуге тырысамын және бұрынғы бас бапкер Магомед Адиевтың қандай орасан зор жұмыс атқарғанын көргенмін. Егер федерация мен ойыншылар сол бағытты қайтарса, қазақстандық футболды нағыз алға серпіліс күтіп тұр, бұл лигаға одан да көп жұлдызды легионерлерді тартады. Сонымен қатар, менің ойымша, құрама сапалы натурализацияны белсендірек қолдануы керек – қазір Еуропада бұл қалыпты тәжірибе. Мықты шеберлерді шақыру бәсекелестіктің жалпы деңгейін көтеріп, жергілікті тәрбиеленушілердің өсуіне көмектеседі. Алла қаласа, жақын болашақта Қазақстан алғаш рет Еуропа чемпионатына жолдама алады.
Сүйікті тағам және болашақ жоспарлар туралы
– Жергілікті асханадан ерекше есте қалғаны не және Қазақстанға қайта оралуды жоспарлайсыз ба?
– Сөзсіз – бұл бешбармақ! Тоқ болатындықтан біраз ауыр тиетін сияқты көрінетін, бірақ оның қайталанбас дәмін ұмыту мүмкін емес, мен оны шынымен де сағынамын. Сонымен қатар боршты да жиі алатынмын: бұл қазақтың дәстүрлі тағамы болмаса да, оны Македония мейрамханаларынан гөрі жергілікті орындардан табу әлдеқайда оңай еді. Егер мүмкіндік туса, Қазақстанға қуана-қуана қайта оралар едім, өйткені бұл елмен ең жылы естеліктер байланысты.
Әлім Динасылов