ҚПЛ-2026 алтын үшін тартыс: «Ордабасы» қалай чемпион болды

«Ордабасы» тарихында екінші рет Қазақстан чемпионы атанды. Команда бір тур қалғанда төрт ұпай айырмамен бірінші орынды ресми түрде иеленді. 24 қазанда шымкенттіктер өз алаңында «Жеңіспен» 1:1 есебімен тең ойнап, 68 ұпай жинады. Бірақ өз стадионында чемпиондықты тойлай алмады: «Қайраттың» математикалық мүмкіндігі әлі де қалған еді. Ол мүмкіндік ертеңіне жойылды – алматылықтар Ақтөбеде 2:2 есебімен тең түсіп, 64 ұпаймен тоқтады және маусымды күміс жүлдегер ретінде аяқтады.

«Ордабасы» алғашқы титулын 2023 жылы алған. Бұл жолғысы басқаша болды: ҚПЛ кестесінде көшбасшы сегіз рет ауысты, бірінші орын екі мәрте Шымкенттен Алматыға және кері көшті, ал бірде «Қайрат» чемпионатты тек үш күн басқарды. Төрт ұпайлық алшақтық 18 қыркүйекте пайда болып, одан кейін бір де бір рет өзгермеді.

Жеңіліссіз өткен бірінші айналым

Болашақ чемпионның старты чемпионға лайық нәтижеге ұқсамады. 7 наурызда «Ордабасы» өз алаңында бірінші лигадан жаңа көтерілген павлодарлық «Ертіспен» 2:2 есебімен тең түсті. Бірақ одан кейін шымкенттіктер шілденің ортасына дейін бірде-бір матчта ұтылмады.

Бірінші айналым аяқталған күні, 28 маусымда, команданың есебінде 15 матч болды: 11 жеңіс, төрт тең нәтиже, әрі бірде-бір жеңіліс жоқ – 37 ұпай. «Қайратта» сол күні 36 ұпай бар еді, бірақ матчтар саны да екеуге аз еді. Ресми түрде шымкенттіктер көш бастады, іс жүзінде алматылықтарда алда әлі де ойындар болды.

«Ордабасы» бірінші орынды 28 мамырда-ақ иеленген – оны «Қайраттан 12-турда өз алаңында 2:1 есебімен жеңіп, тікелей жұлып алды. Оған дейін чемпионатты кезекпен «Ақтөбе», «Қайрат» және «Астана» басқарды – бірақ оның бәрі алғашқы төрт турдың ішінде болды, ол кезде бір жеңіс кестенің жартысын аттатып жіберетін.

Шілде: екі жеңіліс және бірінші орыннан айырылу

«Ордабасының» жеңіліссіз сериясын ақтаулық «Каспий» тоқтатты. 11 шілдеде, 17-турда шымкенттіктер қонақта 2:3 есебімен ұтылды. Бұл – маусымдағы алғаш жеңіліс еді.

Екі турдан кейін «Қайрат» мамырдағы жеңіліс үшін кек алды: 26 шілдеде өз үйінде 2:1 есебімен басым болды. Дәл осы жеңіс алматылықтарды бірінші орынға алып шықты – 45 ұпайға қарсы 43.

Осы сәттен бастап жарыс толықтай екі команданың ісіне айналды. Үшінші орындағы «Астана» көшбасшыдан он екі ұпай артта қалды, ал шілдеден кейін «Ордабасы» мен «Қайраттан» басқа бір де бір команда бірінші орынға көтерілген жоқ.

Қызық нәрсе: екі бәсекелестің өзара кездесулері бірдей есеппен және әрқайсысында алаң иесінің пайдасына аяқталды. Сондықтан тікелей текетірес ештеңе шешкен жоқ – титул қалған он төрт командадан алынған ұпаймен шешілді.

Тамыз: еурокубоктар мен күнтізбе

«Қайраттың» көшбасшылығы бір аптаға ғана созылды. 2 тамызда-ақ «Ордабасы» бірінші орынға оралды – 46 ұпайға қарсы 45.

Себебі тек ойын формасында болған жоқ. «Қайрат» тамызды еурокубоктармен қатар өткізді: матчтардың күні мен орны ауысты, ұзақ ұшулар қосылды, құрамда ойыншы жетпеді. Шымкенттіктер сол кезде тек ішкі чемпионатта ойнады – және төрт жеңістен тұратын серияға шықты, екеуінде қарсыластарын тас-талқан етті.

Жаз соңындағы кестені оқудың ең қиын тұсы да осында. Кейінге қалдырылған матчтардың салдарынан командалар әртүрлі сандағы ойынмен жүрді, сондықтан ресми бірінші орын әрқашан нақты жағдайды көрсетпеді. Әсіресе дәл сондықтан қыркүйекте командалар ойын саны бойынша теңелгенде шешуші сәт кенеттен келді.

Тоғызыншы қыркүйек: үш күндік көшбасшылық

5 қыркүйекте «Ордабасы» Көкшетауда «Оқжетпеске» 1:2 есебімен ұтылды. Келесі турда шымкенттіктердің артықшылығы бір ұпайға дейін қысқарды – 55-ке қарсы 54, оған қаса «Қайраттың» бір матчы кем болатын.

Сол матчты – «Жеңіспен» кейінге қалдырылған 21-турдың ойынын – алматылықтар 9 қыркүйекте өткізіп, 3:0 есебімен жеңді. Маусымда алғаш рет «Қайрат» бәсекелесімен ойын саны бойынша теңесті – және бірден алға шықты: 57 ұпайға қарсы 55.

Бұл алматылықтар үшін маусымның шыңы еді – және ол үш күнге созылды. 13 қыркүйекте-ақ «Ордабасы» бірінші орынды қайтарып алды және одан кейін бермеді.

Дәл осы ауыстырулардың салдарынан бұл эпизодты тур бойынша санағанда байқамай қалу оңай: 25-тур мен 26-тур арасында көшбасшы ресми түрде ауысқан жоқ. Ауысу тек күнтізбелік күндермен санағанда ғана көрінеді.

Чемпионатты шешкен апта

Бес күннің ішінде «Қайрат» бәрінен айырылды. 13 қыркүйекте үйінде – қостанайлық «Тобылдан» 1:4. 17 қыркүйекте Астанада – 0:1. Команда жаңа ғана кестені бастағаннан кейін ішкі чемпионатта қатарынан екі жеңіліс алды.

«Ордабасы» дәл сол кезеңде тек жеңіске жете берді: 12 қыркүйекте «Астананы» (1:0Қ, 17-сінде Атырауда (3:0) жеңді. 18 қыркүйекке қарай алшақтық төрт ұпай болды – 61-ге қарсы 57.

Ары қарай жарысты формалдылыққа айналдырған нәрсе болды: сол төрт ұпай аяғына дейін ешқашан өзгермеді. 11 қазан – 64-ке қарсы 60. 18 қазан – 67-ге қарсы 63. 25 қазан – 68-ге қарсы 64. Алты тур бойы командалар қатар жүрді, бірде-бір ұпайға жақындамады.

Көшбасшы сегіз рет ауысты

Күндер – күнтізбелік, тур нөмірі бойынша емес: ауыстыруларға байланысты матчтардың біразы өз турынан ерте немесе кеш ойналды.

«Ордабасы» кестені сегіз айдың ішінде барлығы үш айдай басқарды, бірақ дәл керек сәтте бірінші орында тұрды.

Йонсен, Әмір және ең сенімді қорғаныс

Маусымның ең мықты трансферін «Ордабасы» маусымда, жарыс жаңа ғана шешуші кезеңіне кіргенде жасады. Бьорн Йонсен Сауд Арабиясының «Аль-Вахдасынан» еркін агент ретінде келді – трансфер ақысыз болды. 34 жастағы норвегиялық шабуылшы ҚПЛ-дың үздік бомбардирлер тізімін айтарлықтай артықшылықпен бастады – бір тур қалғанда 14 гол, үстіне бәрі жарты маусымның ішінде.

Оның қасында клубтың өз тәрбиеленушісі жарқ етті. 19 жастағы Жасұлан Әмір алғашқы толыққанды ересектер маусымында негізгі құрамнан орын алды, ҚПЛ-да сегіз гол соғып, сегіз рет голдық пас берді және ұлттық құрамада дебют жасады. Соңғы турды ол дисквалификацияға байланысты өткізіп алады.

Бірақ чемпиондықты шабуыл әкелген жоқ. «Ордабасы» мен «Қайраттың» соққан голы бірдей – 59-дан. Айырмашылық жіберген голда: 21-ге қарсы 22, және тең нәтиже санында – шымкенттіктерде бесеу, алматылықтарда жетеу. «Ордабасы» матчтарды жеңіспен жиі аяқтады: 21-ге қарсы 19.

Қорғаныста маусымды он екі матчта қақпасын голсыз сақтаған қақпашы Бекхан Шайзада, қазақстандық Сергей Малый, камерундік Ги-Марселен Килама, серб Алекса Аманович пен ганалық Давид Абагна алып шықты.

Мұның бәрінің артында – бір жыл бұрын болашағы күмәнді көрінген 52 жастағы молдовалық маман Андрей Мартин. 2025 маусымында «Ордабасы» онымен Конференция лигасының алғашқы раундынан ұшып кетіп, ҚПЛ-да жетінші орында ғана аяқтаған. Оған команданы сеніп қалдырды – бір жылдан кейін ол чемпионатты жеңіп шықты.

Жаңа иесі және толы трибуналар

Чемпиондық клуб иесінің ауысуымен тұспа-тұс келді. 2026 жылдың ақпанында «Ордабасы» футбол клубтарын жекешелендіру аясында инвестор Шахмұрат Мұтәліптің бақылауына көшті. Жаңа басшылық брендті ілгерілетуге баса назар аударды.

Клубтың амбассадоры болып шымкенттік рэпер Асқат Жолшиев (Shiza) тағайындалды, матчдэй бағдарламаларына Қазақстан мен шетелдік әншілер тартылды, контент жасауға басқа да жұлдыздар қатысты – мысалға, жекпе-жек сайысының балуаны және актёр Еркебұлан Тоқтар. Қажымұқан Мұнайтпасов атындағы Орталық стадион тұрақты түрде толы трибуна жинады.

Назардың артқанының басқа жағы да болды. Маусым бойы «Ордабасы» өз матчтарындағы төрешілікке қатысты сынға жиі тап болды.

Неге «Қайрат» емес

Алматылықтарда үш фактор бір жерден шықты, және олардың ешқайсысы жеке өзі шешуші болған жоқ.

Біріншісі – Дастан Сәтпаевтың кетуі. 18 жастағы шабуылшы ҚПЛ-да жеті гол соғып, екі голдық пас бергеннен кейін «Челсиге» көшіп, бірден «Бернлиге» жалға аттанды. Алмасушысы тез табылды және күштірек болып шықты: испаниялық Марк Гуаль лигада 12 гол мен алты голдық пас жинады. Бірақ ол маусым басталғанға дейін емес, маусым ортасында келді – шабуылды бір маусым ішінде екі рет қайта құруға тура келді.

Екіншісі – күнтізбе. Бәсекелестердің ішінде лиганы еурокубоктармен қатар алып жүрген жалғыз команда – «Қайрат». ҚПЛ-да өз турында емес ойналған тоғыз матчтың көбі соларға сәйкес келді.

Үшіншісі – қыркүйек ортасындағы сол бес күн. Жаңа ғана бірінші орынға көтерілген команда бірден екі матчты 1:5 жалпы есебімен жеңіліп берді. Шабуыл тең, қорғаныс дерлік тең болғанда, осы апта жетіп тұрды.

Әрі қарай не болады

«Ордабасы» үшін маусым әлі аяқталған жоқ. ҚПЛ-дың соңғы турында – «Ертіске» қарсы қонақтағы матч, яғни чемпиондар маусымды тең нәтижемен бастаған дәл сол қарсылас. Ал 7 қарашада «Түркістан Аренада» – қызылордалық «Қайсармен» Қазақстан Кубогының финалы. Мартин үшін бұл – алтын дубльге және өткен жылдан кейінгі қатарынан екінші финалдағы мүмкіндік.

Келесі жазда «Ордабасы» «Қайраттан» елдің Чемпиондар лигасындағы жалғыз өкілі мәртебесін қабылдайды. Бастауы – бірінші іріктеу раундынан және, сірә, халықаралық рейтингінің төмендігіне байланысты еленбеген команда ретінде. Негізгі кезеңге жету үшін төрт кезеңнен өту керек.

Шынайырақ көрінетін мақсат – «Қайраттың» былтырғы жолын қайталап, ақырында Конференция лигасының негізгі кезеңіне ілігу. Қызығы сонда – «Қайраттың» осы жарыста қуатының біразын алып кеткен дәл еурокубок жүктемесі еді – енді сол таңдау шымкенттіктердің алдына қойылады.