«Бенфиканы» алтынға жеткізген инженер. Роджер Шмидт – Қазақстан құрамасының бас бапкерлігіне үміткер

Қазақстан футбол федерациясы ұлттық құраманың бас бапкері лауазымына үміткерлердің шорт-листін жасақтап жатқанда, Роджер Шмидттің есімі жиі атала бастады. Неміс маманы өз отандастарының арасында тұңғыш болып Португалия чемпионатын жеңіп алды және соңғы онжылдықтағы Еуропаның ең ерекше бапкерлерінің біріне айналды. ASnews.kz оның кім екенін баяндайды.

Бапкер болуды жоспарламаған инженер

Роджер Шмидт 1967 жылы 13 наурызда Солтүстік Рейн-Вестфалиядағы шағын Кирспе қаласында дүниеге келген. Футболшы ретіндегі мансабын Германияның әуесқой лигаларында жартылай қорғаушы позициясында өткізді – ешқандай үлкен амбициясы да, бірде-бір кәсіби келісімшарты да болған жоқ. Ол футболмен қатар Падерборн университетінің машина жасау факультетінде оқып, диплом алғаннан кейін «Benteler International» ірі өнеркәсіптік компаниясына жұмысқа орналасады.

2004 жылы инженерлік тәжірибесі бар Шмидт күтпеген жерден бесінші дивизиондағы «Дельбрюкер» клубын ойыншы-бапкер ретінде басқару туралы ұсынысты қабылдайды. Отбасын, инженерлік жұмысты және футболды қатар алып жүру оңай болмағандықтан, ол бастапқыда тек бір маусым ғана қалуды жоспарлаған. Алайда бұл ұжымда үш жыл кідіріп қалды.

2007 жылы оны Оберлиганың «Пройссен Мюнстер» клубы шақырғанда, Шмидт өмірін түбегейлі өзгерткен шешім қабылдады: ол инженерлік қызметін тастап, кәсіби футболға ауысты. Үш жылдан кейін, ол жұмыстан кеткен кезде, келісімшартта клуб оған қаладан инженерлік жұмыс тауып беруге міндетті деген тармақ та болған. Бірақ бұл уақытта оның ескі мамандығына қайта оралғысы келмеді.

Падерборннан Зальцбургқа дейін: жүйенің қалыптасуы

Оның келесі аялдамасы екінші Бундеслигадағы «Падерборн 07» клубы болды. Онда Шмидт бір маусым жұмыс істеп, өзінің қолтаңбасына айналатын тактиканы көрсетті: жоғары прессинг, жоғары қарқын және жылдамдық үшін допқа иелік етуді барынша азайту.

2012 жылы оны «Ред Булл Зальцбург» шақырды. Дәл осы жерде Шмидт сол кездегі «Red Bull» клубтарының бүкіл философиясын құрып жатқан Ральф Рангниктің тікелей ықпалымен өзінің бапкерлік идеологиясын толық қалыптастырды. Зальцбургтегі жаттығу алаңында арнайы сағат орнатылды: ойыншылардың міндеті – допты тартып алғаннан кейін 10 секунд ішінде қақпаға соққы жасау еді. Бұл идея Шмидт тактикасының өзегіне айналды.

2013/14 маусымында «Зальцбург» оның жетекшілігімен Австрия чемпионатын 18 ұпай айырмашылығымен және ел Кубогын жеңіп алды. Еврокубок матчтарында команда «Аяксты» екі кездесудің қорытындысы бойынша 6:1 есебімен тас-талқан етті. Ол командада Садио Мане мен Кевин Кампль ойнады – олар жас, жылдам және «Шмидт прессингіне» өте қолайлы орындаушылар еді. Бастапқыда жаңа бапкердің стиліне күмәнмен қараған жанкүйерлер, алғашқы сәтсіз маусымның аяғында «Schmidt must stay» (Шмидт қалуы керек) деген баннерлер көтеріп шықты және олардың бұл таңдауы қателескен жоқ.

«Байер»: табыс, жанжал және Бундеслига

2014 жылы «Байер Леверкузен» Шмидтті өзіне қаратты. Бундеслигадағы алғашқы ойында – Дортмундтың «Боруссиясына» қарсы кездесуде Карим Беллараби матч басталғаннан кейін тоғыз секундтан соң гол соқты. Германиядағы Шмидт дәуірінің басталуына бұдан артық сипаттама табу мүмкін емес еді.

Испаниялық журналистер оны «Клопптың барынша шектен шыққан (экстремалды) нұсқасы» деп сипаттады. Клопп гегенпрессингті танымал етсе, Шмидт оны логикалық шегіне жеткізді: допқа иелік етудің төмен пайызы, минималды пас, тартып алудағы максималды агрессия. Пастардың дәлдігі бойынша оның «Байері» лигадағы ең нашар көрсеткіштердің біріне ие болды (шамамен 68%), бірақ бұл ешкімді алаңдатпады, өйткені гол өте көп соғылатын.

Леверкузендегі үш маусым Шмидтке Еуропаның ең қызықты бапкерлерінің бірі деген бедел әкелді. Бірақ мәселелер де туындады. Тактикалық қыңырлық – қарсылас оның ойынын оқып қойған кезде де схеманы өзгерткісі келмеуі – оның орнынан кетуіне себеп болды. 2017 жылы «Боруссиядан» 2:6 есебімен ойсырай жеңілгеннен кейін ол жұмыстан босатылды.

Сонымен қатар, тағы бір оқиға белгілі болды: Шмидт әріптесі Юлиан Нагельсманды көпшілік алдында «ақылдан азған» деп атағаны үшін бір матчқа шеттетілді. Бұл дипломатиялық әрекет емес еді – бірақ мұндай философиясы бар бапкерлер жалпы дипломат болуға бейім емес.

Қытай, ПСВ және икемділік сабағы

Леверкузеннен кейін күтпеген бұрылыс орын алды: Шмидт Қытай суперлигасының бейжіңдік «Гоань» клубынан түскен ұсынысты қабылдады. Екі жарым жылдық келісімшарт аясында 2018 жылы Қытай Кубогын ұтып алды, ал 2019 жылы жұмыстан кетті. Мұнда ресми нәтижелерден де маңыздырақ басқа нәрсе бар: Шмидт Бейжіңде алғаш рет өз стилін байсалды түрде өзгертті. Жергілікті ойыншылардың еуропалық прессинг қарқынын көтере алмайтынын түсініп, ол бақылауға негізделген позициялық футболға көшті. Оны тактикалық тұрғыдан тек бір бағытта ғана ойнайды деп ойлағандар қателесті.

2020 жылы ол Эйндховеннің ПСВ клубын басқарды. Алғашқы маусымда – «Аякстан» 16 ұпай артта қалып, екінші орын алды. Есесіне 2021 жылы ПСВ Нидерланды Суперкубогында «Аяксты» 4:0 есебімен тас-талқан етсе, 2022 жылдың сәуірінде финалда тағы да «Аяксты» жеңіп (2:1), ел Кубогын олжалады. ПСВ жанкүйерлері үшін осы нәтиженің өзі жеткілікті еді.

«Бенфика»: тарихқа енетін кезең

2022 жылдың жазында Шмидт «Бенфикамен» келісімшартқа отырды. Ол бұл клубты басқарған тарихтағы екінші неміс атанды (біріншісі Юпп Хайнкес еді). Оның жетекшілігімен алғашқы маусым қатарынан 13 жеңіспен басталды – бұл клубтың соңғы 39 жылдағы ең үздік старты болды. 2022 жылдың қазанында «Бенфика» соңғы тоғыз матчта алғаш рет «О Классику» дербиінде «Портуды» жеңді. 2023 жылдың мамырына қарай клуб чемпиондық титулды иеленді.

Роджер Шмидт Португалия чемпионатын ұтқан тұңғыш неміс бапкері атанды. Маусым қорытындысы бойынша ол Примейраның үздік бапкері болып танылды. Ол лигада үш рет (тамыз, қазан-қараша және желтоқсан-қаңтар айларында) айдың үздік бапкері жүлдесін алды. Келесі маусым тұрақсыз өтті және 2024 жылдың 31 тамызында «Морейренсемен» тең түскеннен кейін (1:1) ол қызметінен босатылды.

Содан бері Шмидт клубсыз жүр.

Қазақстан ұлттық құрамасына келуі мүмкін деген сыбыстар не дейді?

Журналист Ермұхаммед Мәуленнің мәліметінше, Шмидт пен ҚФФ арасында байланыс орнаған. Федерацияның бас хатшысы Скотт Мунн жеті бапкерден тұратын шорт-лист дайындаған және үміткерлер аясын тарылта түсуде.

Шмидт – ұлттық құрамалармен жұмыс істеу тәжірибесі жоқ, тек клубтық деңгейдегі бапкер. Бұл тұрғыдан ол бүкіл кәсіби карьерасын тек ұлттық құрамаларда өткізген Канервадан айтарлықтай ерекшеленеді. Сұрақ мынада: оның трофейлік тізімінің ауқымы құрамалардағы тәжірибенің жоқтығын өтей ала ма? «Леверкузен», «Зальцбург», «ПСВ», «Бенфика» – бұл Қазақстан құрамасын бұған дейін басқарған бапкерлердің көпшілігімен салыстырғанда мүлдем басқа, өте жоғары деңгейдегі есімдер.

Шмидт өзінің ықтимал ауысуына қатысты әлі ешқандай ресми мәлімдеме жасаған жоқ.

Мұғалім болып, Еуроға дейін жетті: Маркку Канерва – Қазақстан құрамасының бас бапкері лауазымына басты үміткер