Марьян Пахарь: өмірбаяны, «Саутгемптон», Латвия құрамасы және «Ақтөбе»

«Саутгемптонның» бұрынғы шабуылшысы Марьян Пахарь «Ақтөбенің» спорттық директоры қызметіне тағайындалуы мүмкін.

ASnews.kz ағылшын премьер-лигасы тарихындағы тұңғыш латвиялық, Латвия құрамасының экс-бапкері әрі бірнеше жылдан бері ФИФА желісі бойынша Қазақстан футболымен жұмыс істеп жүрген маман туралы толығырақ баяндайды.

Ол кім?

Марьян Пахарь 1976 жылы 5 тамызда Украинаның Чорнобай ауылында латыш отбасында дүниеге келген, қазір ол 50 жаста. Футболмен Ригада айналыса бастаған, кәсіби мансабында ригалық «Сконто», ағылшындық «Саутгемптон» және кипрлік «Анортосис» сапында өнер көрсетті.

«Саутгемптон»: АПЛ-дағы алғашқы латвиялық

«Сконто» сапында Пахарь 85 матчта 44 гол соқты. Оның бұл нәтижесін байқаған «Саутгемптон» 1999 жылдың наурызында футболшыны шамамен 800 мың фунтқа сатып алды. Осылайша ол ағылшын премьер-лигасының тарихындағы тұңғыш латвиялық футболшы атанды.

Дебюттік кезең бірден нәтижелі болды: Пахарь «Эвертонмен» өткен матчта (2:0) дубль жасап, «Саутгемптонның» жоғарғы дивизионындағы орнын сақтап қалуына септігін тигізді. Келесі маусым оның мансабындағы ең үздігі болды – 13 гол.

Ағылшындық клуб үшін ол барлығы 156 матч өткізіп, 45 гол соқты, оның ішінде премьер-лигада – 129 ойын, 42 гол және үш нәтижелі пас. Англияда оны «латвиялық Майкл Оуэн» деп атады. Алайда жарақаттары оның «Саутгемптондағы» мансабын үзді: жарық (грыжа) және тобық ақауларына байланысты 2006 жылы онымен келісімшарт ұзартылмады.

Пахарь 1999, 2000 және 2001 жылдары қатарынан үш рет Латвияның ең үздік футболшысы деп танылды.

Ұлттық құрама және Еуро-2004

Латвия ұлттық құрамасының сапында Пахарь 1996 жылдан 2007 жылға дейін 75 матч өткізіп, 15 гол соқты. 2001 жылы турнирдің екі ойынында да гол соғып, Балтық Кубогын жеңіп алды.

Оның басты жетістігі – Латвия футболы тарихындағы жалғыз ірі турнир саналатын Еуро-2004. Ұлттық құрама жолдаманы Түркиямен өткен өтпелі матчтарда жеңіп алды, сырт алаңдағы қарымта ойында (2:2) Пахарь матч соңында алаңға шықты. Еуропа чемпионатының өзінде топтық кезеңдегі барлық үш матчта да алмасудан ойынға қосылды.

Қазақстандық жанкүйерлер оны жақсы біледі: 2004 жылдың ақпанында жолдастық кездесуде Пахарь Қазақстан құрамасының қақпасына гол соққан, бұл матчта Латвия 3:1 есебімен жеңіске жеткен еді.

Бапкерлік мансабы

Футболшы мансабын аяқтаған соң, Пахарь «Сконтода» қалды: алдымен чемпион атанған 2010 жылы Александр Старковтың көмекшісі болды, содан кейін 2011 жылдың қаңтарынан 2012 жылдың желтоқсанына дейін бас бапкер қызметін атқарды. Ригалықтармен бірге ол Балтық лигасы мен Латвия Кубогын жеңіп алды, ал 2012 жылы чемпионаттың күміс жүлдегері атанды.

2013 жылы Латвия жастар құрамасын жаттықтырды, ал сол жылдың 11 шілдесінде негізгі команданы қабылдады. Ұлттық құрама тізгінінде Пахарь төрт жылға жуық уақыт, 2017 жылдың маусымына дейін жұмыс істеді және екі рет – 2014, 2016 жылдары Балтық Кубогын жеңіп алды.

Кейінірек ол латвиялық «Елгава» (2018–2019) мен италиялық «Сиенаны» жаттықтырды, мұнда 2021 жылдың басында бір айға жетпейтін уақыт жұмыс істеді.

Қазақстанда немен айналысады?

Пахарь Қазақстандағы ФИФА-ның таланттарды дамыту бағдарламасын (FIFA Talent Development Scheme) басқарады және ҚФФ-мен сарапшы ретінде ынтымақтасады. Ол ФИФА академиясы мәртебесін алған Талғардағы ҚФФ академиясына жетекшілік етеді, резерв дайындау әдістемесіне жауап береді және халықаралық стандарттарды енгізуге көмектеседі.

Ол өз рөлін сақтықпен сипаттайды: «Біз мұнда ешкімге ештеңе үйреткіміз келмейді». Ал Қазақстан футболы туралы латвиялық маман былай дейді: «Менің ойымша, Қазақстан – оянып келе жатқан алып». Ол «Қайрат» академиясын басқалар үлгі алуы тиіс көшбасшы деп атайды.

Ол «Ақтөбеге» не үшін керек?

2026 жылғы маусымды клуб 49 ұпаймен бесінші орында аяқтады, ал Кубоктың ширек финалында «Алтайға» пенальти сериясында есе жіберді – команда биыл медальсіз және олжасыз қалды. Осы орайда БАҚ беттерінде 2025 жылдың тамызынан бері жұмыс істеп келе жатқан және биылғы маусым қарсаңында ауқымды трансферлік науқан жүргізген спорттық директор Марат Хайруллиннің қызметінен кетуі мүмкін екендігі туралы ақпарат тарады.

Еске сала кетейік, Марьян Пахарьдің «Ақтөбенің» спорттық директоры болып тағайындалуы мүмкін екендігі туралы ASnews.kz 11 қарашада хабарлаған болатын. Қазіргі уақытта клуб кадрлық шешімді ресми түрде жариялаған жоқ.