Шешен Витиньясы мен бразилиялық Абдала: шыққан тегі ерекше ҚПЛ ойыншылары

Халықаралық үзіліс – тарихқа, этнография мен географияға көз жүгіртуге таптырмас сылтау. ASnews.kz шыққан тегімен таңғалдыратын ҚПЛ футболшылары туралы материалдар топтамасын жалғастырады.

Осы жылдың ақпан айында Ариагнер Смит премьер-лига тарихына Тынық мұхиты мен Кариб теңізінің аралығында орналасқан Орталық Америка мемлекеті – Никарагуаның алғашқы өкілі ретінде енді. Бұл елдің 97 пайыздан астамы испан тілінде сөйлейтіндіктен, жанкүйерлерде «Лопестер мен Мартинестердің арасында «Ұлытау» шабуылшысы неге Смит?» деген заңды сұрақ туындауы мүмкін.

«Менің түп-тамырым әкем жағынан негізінен ағылшын тілінде сөйлейтін Кариб өңірінен бастау алады. Онда қара нәсілді халық көп тұрады, олардың өте әдемі әрі өзіндік ерекше мәдениеті бар», – деп түсіндірді 27 жастағы футболшының өзі.

Бұл тіл Никарагуада XVII–XIX ғасырлардағы Ұлыбритания мен Испания арасындағы отаршылдық бәсекелестіктің салдарынан пайда болған. Құлдыққа түскен халық пен жергілікті үндістер көбіне өздерінің ағылшын жұмыс берушілерінің, плантация иелерінің немесе протестанттық миссияларда шоқындырған өкіл әкелерінің тегін алған.

Айта кетейік, «Паневежис» сапында Литва чемпионы атанған футболшы – отбасындағы жалғыз спортшы емес. Жастық шағында үлкен Смит гастрольдік боксшы болған, ал оның қарындасы Аниела волейболдан ел құрамасында өнер көрсетеді. 22 жастағы спортшының бойы – 178 см.

Чесноков – шешен, Тапалов – орыс ұлтынан ба? Сіз түп-тамырын білмейтін қазақстандық футболшылар

Лео Калил «Ертіске» осыдан бірнеше апта бұрын ғана ауысса да, «Ақтөбе» мен «Оқжетпес» қақпаларына гол салып үлгерді (екеуі де – 2:1). Осылайша павлодарлықтар турнир кестесінде 16-орыннан 11-орынға көтеріліп, жоғары дивизиондағы орнын сақтап қалу міндетін жеңілдетті.

Бразилиялық «Крисиуманың» түлегі 19 жасында жапониялық «Ниигатаға» қосылып, кейін Оңтүстік Корея мен Тайландта доп тепті. Алайда оның әулетінің тарихы да өте шытырман: шабуылшының арғы атасы Оңтүстік Америкаға Ливаннан келген.

«Менің бойымда араб қаны бар, сондықтан толық атым – Леонардо Калил Абдала», – деді оңақай ойыншы бізге. «Ливандық салт-дәстүрлерді ұстану атамның кезінде-ақ тоқтаған, сол себепті біздің тұрмыс-тіршілігіміз толығымен бразилиялық».

Қызық дерек: ескі бразилиялық мәліметтерде қазіргі Ливаннан шыққандардың көбі сириялықтар немесе Осман империясының бодандары ретінде жазылған, сондықтан алғашқы қоныс аударушылардың нақты санын анықтау қиын. Мәселен, 1884–1939 жылдар аралығында ресми түрде 5174 ливандық иммигрант тіркелген, бірақ бұл толық көріністі бейнелемейтіні анық.

Дерек: қазіргі Ливанда христиандардың саны 1,37 миллионнан 2 миллионға дейін жетеді. Абдала да осы дінді ұстанады.

Бернарду Моргаду Португалияның Сетубал қаласында дүниеге келген. Бұл орташа көлемдегі қала болғанымен, әлемге Жозе Моуринью мен Бруну Лажені танытты. «Каспийдің» орталық қорғаушысының отбасы аралас: оның бір жағы Кабо-Вердеден, екінші жағы Мозамбиктен бастау алады.

Мозамбик мемлекетінің атауы Африканың солтүстік-шығыс жағалауындағы аралды басқарған сұлтан Мұса бен Биктің есімінен шыққан. Ол жерге 1498 жылы табан тіреген португалдықтар аралды соның құрметіне атаған. Уақыт өте келе бұл атау жергілікті елді мекенге, ал кейінірек тұтас бір елдің атауына айналды.

«Алтай» вингері Гавриил-Амир Канның тегі одан да аралас: корей ұлтының негізінен бөлек, оның бойында орыстың, украинның және немістің қаны бар. Өскемендіктердің 7-нөмірлі ойыншысы есімінің екінші бөлігін ислам дінін қабылдағаннан кейін алған деп болжанады.

Айта кетерлігі, Канның туған жері туралы мәліметтер әртүрлі: ол не Тараз, не Қырғызстанның Талас облысы болуы мүмкін. Дегенмен, қапталдағы шабуылшы Қазақстанның жасөспірімдер құрамасының барлық дерлік жүйесінен өткен. Ол Еркебұлан Сейдахмет, Сұлтанбек Астанов және Нұралы Әліппен бірге өсті.

Оның командаласы Ибрагим Дадаев – шешен мен ингуш отбасынан шыққан. Вайнахтар Қазақстанға КСРО басшылығының 1944 жылғы 23 ақпан мен 9 наурыз аралығында жүзеге асырған күштеп депортациялауының нәтижесінде келген. Оларға «неміс-фашист басқыншыларымен сыбайлас болды» және «антикеңестік әрекеттер жасады» деген айып тағылған еді.

Қазіргі тарихшылар бұл айыптаулардың негізсіз екенін дәлелдеді, өйткені Шешен-Ингуш АКСР-і аумағының көп бөлігін вермахт басып алмаған, ал өңірден шыққан ондаған мың адам Қызыл Армия қатарында соғысты. Алайда осы оқиғалардың салдарынан бүгінгі Қазақстанда 51 мың вайнах өмір сүріп жатыр.

Дегенмен, ұзын шашты плеймейкер өзінің консервативті қандастарынан ерекшеленіп тұрады:

«Кейде ойыма бірдеңе келе қалса, қаласам – бас киім немесе таңғыш тағып аламын, я гетрамды түсіріп қоямын. Мұны өзімді танытудың бір жолы деуге болады. Осы стилімнің арқасында мені көбіне Витиньяға ұқсататынын жиі естимін», – деп мойындады «Астана» мен «Ордабасыны» қапы қалдырған ойыншы.

«Мақсатым – Қазақстан намысын қорғау»: ҚПЛ-дың жаңа жұлдызы Дадаев – «Алтай», «Ақтөбенің» қызығушылығы және құрама туралы

Осы орайда көпшілік Дадаевты түрік немесе күрд деп ойлап қалады. Чемпионаттың 12-ші командасын тағы бір қазақстандық шешен – Вахид Масудовтың жаттықтыруы да ерекше мәнге ие. 1990 жылы ол «Қайраттан» «Терекке» (қазіргі «Ахмат») біртүрлі жағдайда ауысқан болатын:

«Грозныйдан келген өкілдер ата-анама барып, бәрін шешіп тастады. Менімен көп сөйлескен де жоқ, ал әкемнің сөзін жерге тастай алмадым – тәрбием жібермеді. Ол жақта екінші лигада бір жыл ішінде 13 гол соқтым, бірақ сол маусымды қуанышпен еске ала алмаймын. Ата-анама уәде етілген нәрселердің көбі орындалмай қалды», – деген еді КСРО Федерация кубогының иегері.

«Ақтөбенің» жаңа ойыншысы Сенна Мианге – бірнеше мәдениеттің тоғысуынан шыққан. Оның әкесі Бонифас – белгілі «Бастия» клубының бұрынғы жартылай қорғаушысы – Конгодағы мадагаскарлық отбасында дүниеге келген, ал анасы Аннеке – Бельгиядан шыққан фламанд қызы. Бұл – тілі мен тұрмысы жағынан голландтарға, ал діні мен дәстүрі бойынша француздарға өте жақын герман халқы.

Дерек: бала әртүрлі этникалық топтардан шыққан ата-анасынан гендердің түрлі нұсқаларын қабылдайды. Бұл оның генетикалық жүйесін икемді әрі төзімді етеді.

«Интер» түлегінің ағасы да, әпкесі де танымал «Жанды дауыс» вокалдық шоуының баламасы болып табылатын «The Voice van Vlaanderen» жобасына қатысқан. Сондықтан оның орындауындағы «О, Ақтөбе, сен көп жаса!» ұраны ерекше әуезді естілуі тиіс.

Айта кетейік, «ақ-қызылдар» қорғаушысының есімі бразилиялық автошабандоз және Формула-1-дің үш дүркін әлем чемпионы Айртон Сеннаның құрметіне қойылған. Ал оның командаласы Георгий Жуковқа Кеңес Одағы маршалының есімі берілген: «Мен Қызыл алаңда оның ескерткішінің жанында суретке түскенмін. Ол – өте қызық тұлға», – деген еді Қазақстан құрамасының жартылай қорғаушысы.

Назар аударыңыз, ASnews.kz материалында ешқандай бөлінуге шақыру жоқ. Басылым ҚПЛ футболшыларының этникалық тамырына тек танымдық тұрғыдан тоқталады. Ойыншылардың шыққан тегі тақырыбы саяси немесе жанжалдық астарсыз ашылған.