Желтоқсан оқиғасын, Тоқаевты, Қазақстан құрамасын және «Қайратты» таспаға тартқан фотограф Юрий Беккер өмірден өтті

2026 жылдың 19 тамызында Қазақстанның ең танымал фототілшілерінің бірі Юрий Зельманович Беккер 68 жасқа қараған шағында кенеттен дүниеден озды.

Жарты ғасырлық мансап, Желтоқсан қаһармандарының сотында болған жалғыз фотограф және қазақстандық спорттың ондаған жылдық тарихын объективке түсірген тұлға. ASnews.kz оның өмір жолын еске алады.

Юрий Беккер деген кім?

1958 жылы 31 қазанда Алматыда дүниеге келген. Фотоөнерге мектеп кезінде әуестенді – алғашқы фотоаппаратын апасы Полина сыйласа, әкесі бұл әуестіктің салмақты екенін көріп, сурет шығаруға қажетті құрылғылар мен үлкейткіш алып берді.

Қазақ КСР-ының жалғыз ақпараттық агенттігі – ҚазТАГ-қа ол 1975 жылы кездейсоқ тап болды: әкесі дүкенде агенттіктегі танысын кездестіріп, ұлы туралы айтқан. Кейін Беккер ҚазҰУ-дың журналистика факультетін аяқтады.

Оның тәлімгері елдің тұңғыш президентінің жеке фотографы Иосиф Будневич болды.

Кәсіби жолы: ҚазТАГ (1975–1987), «Союзторгреклама», «Медеу» спорт кешенінің фотографы (1990–1995), қайтадан ҚазТАГ, «Огни Алатау» (1997–2003) және 2003 жылдан өмірінің соңғы күндеріне дейін – «Казахстанская правда».

Мансапқа балта шапқан тарихи сурет

Оның өміріндегі ең басты жұмыс 1987 жылы жасалды. Қайрат Рысқұлбеков пен желтоқсан оқиғасына қатысқан басқа да азаматтарға жүргізілген жабық сотқа Беккерден басқа бірде-бір журналист жіберілмеді. Бұған кездейсоқтық себеп болды: ол қарсаңда өзге бір сот процесін түсірген еді, прокурор оны танып қалды.

Сурет ТАСС агенттігіне кетіп, бүкіл әлемге тарады. Оның фотолары бар «Қазақстандағы демократия» мақаласы немістің Bild басылымында жарық көрді – неміс маркасымен гонорар жіберілгенімен, ол автордың қолына жетпеді.

Осыдан кейін үлкен шу басталды. Геннадий Колбин фотодағы сотталушылардың басын тік ұстап тұрғанына, ал судьяның үкімді үстелге қарап оқып отырғанына қатты ашуланды. Орталық Комитеттің арнайы пленумы шақырылып, фото «советке қарсы» деп танылды. ҚазТАГ директоры, шығарушы редактор, Беккердің өзі және осы суретті басып шығарған үш газеттің бас редакторлары жұмыстан қуылды. Барлық архивтердегі негативтер мен клишелер жойылды – тек газеттегі қиынды ғана аман қалды.

Арада 35 жыл өткенде Беккер осы тарихтың жалғасын түсірді: соңғы суретте сотта тұрған сол адамдар Алматыдағы Желтоқсан монументінің жанында дәл сондай реттілікпен орналасты. Ал қаза тапқан Рысқұлбековтің орнына оның портреті қойылды.

Спорт және футбол

Спорт оның бөлек құштарлығы болды – ол бала жасынан спортпен айналысып, оны өмір бойы таспаға тартты.

1996 жылдың маусымында «Динамо» стадионында Беккер бір кадр жасады, оның құндылығын арада жылдар өткенде ғана түсінді: ҚР СІМ құрамасы Еуропа Одағы дипломаттарына қарсы ойнады, ал біздің команданы алаңға капитан ретінде Қасым-Жомарт Тоқаев бастап шықты.

«Ол күн мен үшін өте қарбалас болды, бір уақытта бірнеше шараға үлгеруім керек еді. Мен стадионға бір минутқа соғып, матчқа қатысушылардан бірге жиналуды өтіндім. Бірнеше кадр жасап, басқа түсірілімге асығып кеттім. Эх, егер бұл футбол матчына Қазақстанның болашақ президенті қатысып жатқанын білгенімде, барлық шаруаны ысырып қойып, тарих үшін максималды түрде түсірер едім», – деп еске алған еді ол.

Оның объективіне 2003 жылғы Қазақстан кубогының финалы да ілікті (онда Златко Крмпотич баптаған «Қайрат» «Жеңісті» 3:1 есебімен ұтып, төртінші кубогын алған), сондай-ақ алматылықтардың Чемпиондар лигасындағы соңғы маусымдарға дейінгі матчтары, соның ішінде 2025 жылғы мадридтік «Реалға» қарсы ойыны да кірді.

Ол бес онжылдық бойы «Медеудегі» конькишілерден бастап еурокубоктерге дейінгі қазақстандық спортты түсірді.

Мойындалуы мен марапаттары

Қазақстан Журналистика академиясының академигі, Қазақстанның Құрметті журналисі, Журналистер одағының мүшесі.

Пандемия кезіндегі еңбегі үшін «Халық алғысы» медалімен және бүкіл өмір жолы үшін «Құрмет» орденімен марапатталған.

Әр мерейтойына орай Ә. Қастеев атындағы өнер музейінде жеке көрмелері өтіп тұрды. Өмірінің соңғы төрт жылында ол жеке архивін мерзімдері бойынша сұрыптап, цифрландырумен айналысты.

Жұбайы Иринамен бірге Станислав пен Роман есімді екі ұл өсіріп, тәрбиеледі. Виктория, София және Михаэль есімді үш немересі бар.

«Өткенге көз жібере отырып, өзімді өз өмірлік жолын таба алған бақытты адаммын деп есептеймін», – деген еді ол соңғы сұхбаттарының бірінде.

Мәдениет және ақпарат министрлігі Юрий Зельмановичтің отбасы мен жақындарына, әріптестеріне көңіл айтты. 2025 жылы ол кәсіби қызметінің 50 жылдығын атап өтіп, өмірінің соңғы күндеріне дейін редакцияда еңбек етуді тоқтатпады.