«Шахтердан» «Ақтөбеге» дейін: кезінде бірге ойнаған ҚПЛ-дың топ-футболшылары

Александр Нойок пен Иван Ордец Дмитрий Топаловтан алты жасқа үлкен болғанымен, қазір ҚПЛ-да жүрген бұл үш футболшы жастық шағын бірге өткізген. Украинаның оңтүстік-шығысынан шыққан олар алғаш «Шахтер Донецкта» футбол ойнап, бір-бірінің тойларына қатысқан. Бүгінде олар тиісінше «Атырау» мен «Ақтөбе» клубтарының намысын қорғап жүр.

Осы тұста ASnews.kz тілшісі Қазақстанға келмей тұрып-ақ бір-бірін танитын футболшыларды тізіп шықты.

Соңғы 10 жылда РПЛ-да 12 қазақстандық футболшы дебют жасады. Солардың қатарында 27 жастағы вингер Акмаль Бахтияров та бар. Ол армениялық «Арцахтан» (қазіргі «Ноа») «Сочиге» ауысып барды. Ойын тәжірибесі аз болғанына қарамастан, «Қайраттың» түлегі Иван Миладиновичпен бірге 197 минут ойнады. Ал биыл екеуі де «Елімай» сапында өнер көрсетіп жүр.

Бір қызығы, сол кезеңде ресейлік клубта Франция құрамасының бұрынғы қорғаушысы Адиль Рами де болған. Осылайша, Бахтияров әлем чемпионымен бірге ойнаған Александр Меркельден кейінгі екінші қазақстандық атанды. Ал 15 жыл бұрын «Жеңістің» жаңа көшбасшысы атақты Дженнаро Гаттузомен бір командада доп тепті.

Даниэль Соса қазір «Ақтөбенің» нағыз символына айналды: ол орта есеппен әр екінші матчта нәтиже жасайды (15 ойында 4 гол және 3 нәтижелі пас). Өткен маусымда Нигер құрамасының шабуылшысы «ақ-қызылдарға» еурокубокте «Спартаны» жеңуге көмектесті (2:1), ал осы маусымның басында «Тобылды» ірі есеппен жеңген кезде ерекше көзге түсті (4:1). Бұған дейін легионер украиналық «Кривбасста» да сәтті ойнаған.

«Ең алдымен, Даниэль – тамаша адам әрі нағыз кәсіби футболшы. Мұнда жүргенде ол тек орыс тілін ғана емес, украин тілін де үйренді. Мен оны шымыр әрі мықты шабуылшы деп санаймын, тек гол соғу көрсеткішін жақсартса болғаны», – деген еді белгілі маман Юрий Вернидуб.

Көпшілік біле бермейді, бірақ күлімсіреген африкалыққа ҚПЛ-дың қазіргі төрт футболшысы көмектескен. Олар: Юрий Вакулко («Ордабасы»), Ноа Ндомбази («Каспий»), Жан-Морель По («Ертіс») және Хрвое Илич («Елімай»). Әсіресе соңғысымен бірге Соса өте нәтижелі тандем құрған – «Заря» мен «Карпатыға» қарсы матчтарда бір-біріне голдық пас берген.

Салибамен ойнаған және Рибериді еске түсіретін Ндомбази – «Каспий» үшін топ-трансфер

Қазақстан Кубогы мен Суперкубогының иегері атанған Неманья Кавнич 2018–2020 жылдары даниялық «Фремад» клубының негізгі ойыншысы болды және Самсон Йедемен бірге ойнады. «Жеңістің» жаңа ойыншысы үшін бұл кезең ерекше есте қалды: нигериялық футболшы 70 матчта 18 гол соғып, 4 нәтижелі пас берді. Ол гол соққан командалардың қатарында «Мидтьюлланд», «Брондбю» және «Силькеборг» бар. Соңғы аталған клубта Рамазан Оразовтың жолы болмағанын білетін шығарсыздар.

Сонымен қатар «Тобылдың» черногориялық қорғаушысының жолы атыраулық футболшылармен жиі тоғысқан десек те болады. «Кеге» клубында ол Нсунгуси Эффионг және Дулат Талыспаевпен бірге ойнаса, жастар құрамасында және «Зета» клубында Горан Милойкомен бірге доп тепкен. Қазір «мұнайшылардың» бұрынғы ойыншысы еркін агент мәртебесінде жүр.

Дастан Сәтпаев тоғыз жасқа толғанда, Мамаду Мбодж «Жальгирис» сапында Серж Ньюадзи және Жереми Манзорромен бірге жарқырап жүрген еді. Кейінгі маусымдарда олар Қазақстанда 150-ден астам матч өткізеді. Ал вьетнамдық «Тханьхоа» клубында сенегалдық ойыншы қырғызстандық Одилжон Абдурахмановпен достасады. Естеріңізде болса, бұл футболшы «Мақтааралда» мансабының ең жақсы кезеңін өткізген.

«Бұл – керемет футболшы. Біз бір жатақханада тұрамыз. Мен үшін Одилжон – ерекше қасиеттері бар жігіт», – деген еді Мамаду қаңтар айында ASnews.kz-ке берген сұхбатында.

Бірнеше апта бұрын Мбодж «Ертіспен» келісімшартқа отырды. Биыл ол тағы бір танысы – Абдулай Сиссемен жолығады. Африкалық футболшылар бұрын «Хапоэльде» бірге ойнаған.

Африкалық сарапшы – «Тобылдың» жаңа ойыншысы туралы: Сиссе Гвинея құрамасында ойнауға лайық

«Брайтонның» резервтік құрамында Виктор Дьекереш және Роберт Санчеспен бірге жаттыққан Кипрас Кажуколовас үш жылдан кейін Дінмұхаммед Кашкенмен бір командада ойнайтынын ол кезде білмеген де еді. «Атлетиконың» құрамына ене алмаған қазақстандық қорғаушы да «Жальгиристі» Еуропаға жол ашатын трамплин ретінде пайдаланғанымен, Литвада тұрақтап қала алмады.

Бір қызығы, 26 жастағы қазақстандық футболшы FIFA Series 2026 турнирі қарсаңында ұлттық құраманың кеңейтілген тізіміне енді. Алдымен Талғат Байсуфинов шәкірттері Комор аралдарымен кездеседі, кейін Кувейт немесе Намибиямен ойнайды. Ал ҚПЛ-дың алғашқы турында Қашкеннің «Жетісуы» дәл сол литвалық қорғаушысы бар «Астанадан» ірі есеппен жеңілді (1:4).

БАҚ мәліметінше, жақын уақытта Қазақстан құрамасына Алекса Аманович те қосылуы мүмкін. Солақай жартылай қорғаушы Солтүстік Македонияның негізгі командасында әлі бірде-бір рет ойнамаған, ал Қазақстанда алты жыл өмір сүрген ол ұлтаралық қатынас тілін меңгеріп алған. Ең бастысы – «Ордабасы» футболшысы жартылай қорғаныстағы мәселені шеше алады.

Балқан функционерлерінің реакциясын ескерсек, натурализация Қазақстан футбол федерациясы үшін жақсы нұсқа болып отыр.

«Алекса туралы естідім, бірақ оның біздің құрамға енуі екіталай. Егер Қазақстан үшін ойнауды шешсе – сәттілік тілеймін», – деген еді Македония жастар құрамасының директоры Игор Митрески.

Көпшілік білмейтін тағы бір жайт – «Тобылға» ауысар алдында Аманович «Явор» клубында жасындай жарқыраған. Ол жерде Неманья Анджелкович және Никола Цуцкичпен бірге өнер көрсетті. Ал туған елінде «Қайсарға» ауысқан Цуцкич мансабындағы ең ірі жеңісіне қол жеткізген: оның командасы «Жарковоны» 7:1 есебімен тас-талқан етті. Мүмкін, биылғы маусымда да серб ойыншысы «қасқырлармен» бірге сондай нәтижеге қол жеткізер.

Премьер-лиганың бұрынғы жұлдыздарымен бірге ойнаған басқа да легионерлер:

• Амин Талал мен Максим Коваль, Габи Кики мен Кристиан Товар («Шериф», Молдова), сондай-ақ Максим Самородов, Вадим Ульянов және Мохамед Конате («Ахмат», Ресей);
• Михай Кэпэцина мен Богдан Вэтэжелу («Университатя», Румыния);
• Урош Милованович пен Юг Станоев («Графичар», Сербия);
• Эдисон Ндрека мен Шкиприм Таипи («Кукеси», Албания);
• Цотне Мосиашвили мен Александер Якобсен («Динамо», Грузия).

Бұл байланыстардан қарапайым қорытынды жасауға болады: қазақстандық трансфер нарығы Шығыс Еуропамен тығыз байланысты. Соның арқасында бапкерлер алаңдағы өзара түсіністігі жоғары футболшыларға сенім арта алады, ал клуб басшылары тексерілген ойыншылардың трансфері бойынша келіссөздерді еш қиналмай жүргізеді. Яғни қалыптасқан бағыттар бар.

Екінші жағынан, бұл клуб директорларының жаңа нарықтарды ашуға құлықсыз екенін де көрсетеді. Соңғы маусымдарда күтпеген жерден орын алған трансферлер пайда әкеліп жатыр: Қытайдың екінші дивизионында өзін көрсете алмаған Джеффри Чинедуды «Астана» РПЛ клубына сатып жіберді. Люксембургтегі «Дифферданж» клубында доп тепкен Жоржиньо қазір чемпионаттағы үздік шабуылшылардың бірі. Ал Фессу Плакканы Оңтүстік Кореядан келді деп айта алмайсың.