«Бенфиканың» жұлдызы мен Нанидің ассистенті: ҚФФ елеусіз қалдырған қазақстандық жастар

Сәуір айында «Астананың» бас бапкері Григорий Бабаян Максат Абраевтың жасөспірімдер құрамасындағы ойын уақытының аздығына наразылық білдірді. Бұл ретте елордалықтардың вингері кем дегенде 19 жастан аспаған командаға шақырту алып жүр, ал жақында Талғат Байсуфинов оны ұлттық құрамаға шақырды. Бірақ бір мәселеде бапкердің айтқаны дұрыс: селекционерлердің кейбір әрекеттері жүйесіз.

ASnews.kz авторы прогресі байқалмай қалып жатқан жас футболшылар туралы баяндайды.

Көз алдында жарқырап жүргендер

«Ақтөбенің» түлегі Мирас Уманиязов 19 жасқа қараған шағында ҚПЛ мен бірінші лигада 40-қа жуық матч өткізіп үлгерді. Орталық жартылай қорғаушы ағымдағы маусымды «Жетісуда» жалға алу құқығымен өткізіп жатыр, онда ол алғашқы матчында-ақ «Астанаға» қарсы (1:4) ассистпен көзге түсті. Нәтижелі әрекетке 15 минут жеткілікті болды. Уманиязовқа тереңдіктен келетін, қорғанысты бұзып өтетін пастар арқылы көрінетін креатив тән. Сонымен қатар, ол қақпа алдында қаймықпайды: QJ League аясындағы 21 матчта 4+3 ұпайға ие болды. Дегенмен, Мирас жасөспірімдер құрамасының намысын соңғы рет сонау 2024 жылы қорғаған – тіпті Конференция лигасында «Сараевоға» қарсы (2:3, пен. бойынша 3:4) алаңға шыққанға дейін ойнаған екен.

Дәл сондай позициядағы тағы бір ойыншы – Шәріпхан Шәріпжан. 17 жастағы Алматы тумасы Бауыржан Сағындықтың жетекшілігімен Түркияда өткен U-17 жасөспірімдер құрамасының өткен жиындарына қатысқанымен, соңғы тізімге енбей қалды. Осы уақыт ішінде футболшы «Хан-Тәңірімен» келісімшартқа отырды, ол клубпен бірге Кубокта тәжірибе жинақтады – «Қызылжар» Этьен Бугреның арқасында әрең дегенде жеңіске жетті (0:1).

Екінші дивизионда Шәріпжан Азат Нұрғалиев жаттықтыратын «Академия Оңтүстікке» гол соғып, командасының жеңіске жетуіне (3:0) үлес қосты. Бүгінгі таңда онымен GRCG агенттігінің иесі Ербол Еділов жұмыс жасауда.

«Каспийдің» 20 жастағы жаңа ойыншысы Нұрәлі Елемес 2024 жылдың соңынан бері халықаралық футболды көрген жоқ: сол кезде ол U-17 құрамасы сапында Украинаға (2:1), Словенияға (1:2) және Нидерландқа (0:2) қарсы матчтарда жақсы ойнаған еді. Оның орнына Владимир Чебурин чемпионатта тек бір ғана ойын өткізген Әли Тұрғановқа сенім артты. Айта кету керек, Елемес әсерлі антропометрияға (1,90 м) және допты тартып алу қасиетіне ие, бірақ сонымен бірге кімді болса да асыра бағалаудың қажеті жоқ. Әділдік болуы үшін айтсақ, қаңтар айында «Ертістің» бұрынғы орталық қорғаушысы «Балтикада» сынақтан өте алмады. Калининградтық клуб РПЛ турнирлік кестесінде алтыншы орында тұр.

Виталий Латурнус – «Ақтөбенің» жаңа жұлдызы. 17 жастағы орталық шабуылшы жарақаттар эпидемиясын сәтті пайдаланып, 247 минут ішінде өз есімін таблоға үш рет жазды (82 минут сайын нәтижелі әрекет). Жақында «Атырауға» қарсы өткен матчта (1:1) неміс тектес қазақстандық қайшылап тепкен соққысымен гол соғып, маусымдағы ең жарқын доптардың бірінің авторы атанды және «ақ-қызылдар» үшін бір ұпайды жұлып алды.

Ізбасарының стилін «Ахматтың» шабуылшысы Максим Самородов бағалады: «Ол жылдам, басымен де жақсы ойнайды және еңбекқорлығы жағынан маған ұқсайды. Ашық жігіт», – деді Қазақстанның бес дүркін чемпиондарының экс-көшбасшысы. Бірақ Латурнустың еншісінде U17-де де, U19-да да бірде-бір ресми ойын жоқ.

Еуропадағы тәжірибе де кепіл болмай тұр

2025 жылы Сәлім Хасанов трансфер үшін бір испандық клуб екіншісіне ақша төлеген тұңғыш қазақстандық ретінде тарихқа енді. «Леванте» сапында дебют жасап үлгерместен, 16 жастағы вингер «Вильярреалдың» құрамын толықтырды. Жарақаты мен бейімделу мәселесіне байланысты «Қайраттың» түлегі 22 ойынның ішінде тек алты рет қана стартта шықты, бірақ нәтижелі әрекеттер санын онға жуықтатып қойды. Испаниядағы қарсыластардың жоғары деңгейіне қарамастан, Хасановты жеті ай бойы 17 жастан аспаған құрама матчтарына шақырмай келеді. Оның үстіне, сол кезде бапкерлер штабы «сары сүңгуір қайықтың» талантына бір таймнан артық уақыт бермеді. Оның клубы «Валенсия» және «Эльчемен» бірге конференцияда бірінші орында тұр.

«Отанның аты отан, сондықтан ұлымның өмір бойы сүйікті елі үшін өнер көрсеткенін қалаймын. Оған біз Испанияда футбол ойнауды үйрету үшін жүрміз, ал тұрғылықты қоныс орнымыз тек Қазақстан болады деп айтамын», – деп ағынан жарылды Сәлімнің әкесі Meta-ratings.kz сайтына берген сұхбатында.

Онымен бір өңірде 14 жасар Ғабидолла Оразалы тұрады. Әмбебап шабуылшы «Валенсия» сапында 31 ойында 23 гол соқты. Сонымен қатар, аутономды бірлестік құрамасы сапында ел чемпионы атанды және халықаралық Motion Cup турнирінде «Барселонаға» қарсы матчтың 25-секундында-ақ ассист жасады (1:0). Бұл жетістіктер ҚФФ-дан шақырту алу үшін жеткіліксіз болып шыққан екен.

«Бенфиканың» 7-нөмірі Шыңғыс Әлікеев Португалияда екінші жыл қатарынан «алтын» олжалауда. «Эшторилдің» бұрынғы көшбасшысы өзіне қойған талаптарын төмендетпейді – маусымына оннан көп гол соғып, серіктестеріне көмектесіп келеді. Көктемде 16 жасар жартылай қорғаушы айып соққысынан тікелей гол соқты.

Оң жақ қорғаушы Диярхан Қарабалинов бес жылға жуық уақыт бойы Түркияда ойнап келеді. «Astana Junior-дың» экс-футболшысы «Галатасарай», «Бешикташ» және «Фенербахчемен» лигада жан сақтау үшін күресіп жатқан «Аланьяспор» U19 құрамының бір бөлігіне айналды. Қызықты дерек: ол Карим Мендикановпен («Барселона») және Әлижан Юнмен («Эльче») бірге доп тепкен. Аянышты жағдайға қарамастан, Орал тумасы өзінен жас ерекшелігі үлкен командада ойнайды және «Қасымпашаға» гол соқты (1:2), алайда әкесінің айтуынша, U-19 құрамасының қазіргі жоспарларына сәйкес келмейді. Осы жағдай «Сьонда» ойнайтын Джан Ходжаоглуға да қатысты.

Тек қана спорттық уәждерден бөлек, кейбір ойыншылардың шақырылмауының бірнеше себебі бар. Біріншіден, скауттық қызмет шетелдегі дарынды отандастарымыз туралы ақпараттардан бейхабар. Жастар командасындағы ойыншылардың бірі жеткізгендей, селекционерлер оның бар екенін тек медиадағы мәлімдемелердің арқасында ғана білген. Бұдан бөлек, бірнеше футболшының жақындарының нұсқасы бойынша, біреулердің орындары «брондалып қойған» – аға бапкер «бұған ештеңе істей алмайды». Сондықтан өтінімнен, сөзсіз, болашағынан үміт күттіретін, бірақ, өкінішке қарай, бір жыл бойы практикасы жоқ ойыншыларды көруге болады.

Үшінші себеп – толықтай жүйелілік. Өткен айда 17 және 19 жасқа дейінгі командалардың тәлімгерлері болып «Қайрат» құрылымынан шыққан мамандар: сәйкесінше Русланжан Раимбакиев пен Тимур Касымов тағайындалды. Белгілі бір ойыншылармен таныс бола тұра, мамандар халықаралық деңгейде де соларға басымдық береді. Оның үстіне, алматылықтар дәстүрлі түрде құрамалар жасағының жартысынан астамын құрайды.